Znani polscy poeci

Gatunków poezji jest całkiem sporo. Niektóre z nich miały wybitnych przedstawicieli także w Polsce. Warto przyjrzeć się im nieco bliżej.

poezja

Znakomitym przedstawicielem poezji lingwistycznej w Polsce był Miron Białoszewski. Trzeba podkreślić, że taki rodzaj poezji jest niezwykle skomplikowany. Wymaga dużych umiejętności i kunsztu, aby mogło powstać coś naprawdę dobrego. Białoszewskiemu udało się to jak nikomu innemu. Był zainteresowany językiem jako sposobem tworzenia poezji. W swoim utworach nawiązywał do codzienności. Opisywał wszystko co proste i zwyczajne. W swoich wierszach nie bał się używać wulgarnych słów. Bardzo często tworzył również neologizmy. Jego najbardziej znanymi wierszami są te, o staniu w kolejce w czasach PRL-u, o tańcu, naczyniach i wielu zwykłych i prozaicznych rzeczach. W jego wierszach trzeba jednak zwracać uwagę nie na samą treść, ale przede wszystkim na język, który starał się modyfikować.

Warto również zwrócić uwagę na poezję Jana Kochanowskiego. Jego słynne treny do zmarłej córki Urszuli zna chyba każdy. Pisał również fraszki, czyli żartobliwe, krótkie utwory. Jedną z najbardziej znanych jest „Na lipę”. W swoich utworach bardzo często nawiązywał do kultury biblijnej i mitologii. Zdecydowanie wniósł wiele do polskiej poezji, za co trzeba być mu niezwykle wdzięcznym.

Nieco zapomnianym i niedocenionym w swojej epoce poetą był Cyprian Kamil Norwid. Jego twórczość jest niezwykle skomplikowana. W pewnym sensie wyprzedzał swoją epokę, dlatego mógł czuć się odrzucony. Choć tworzył w romantyzmie, podobnie jak Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki, nie zdobył tak wielkiej popularności w owym czasie. Dopiero później odkryto jego oryginalny styl i niesamowitą zdolność doboru słów. Dopiero po latach, po śmierci mógł cieszyć się z pełnego docenienia i uznania.

Poezja metafizyczna

Metafizyka kojarzy nam się z czym nierealnym, nierzeczywistym. Taka właśnie jest poezja metafizyczna, która powstała w okresie baroku. Jej twórcy nie bali się odważnych rozwiązań i wyrażania kontrowersyjnych sądów.

poezja

Jej pierwszymi twórcami byli Anglicy. Tworzyli pod koniec XVI oraz XVII wieku. Odznaczali się chęcią łamania ustalonych reguł. Do liryki wprowadzili język naukowy, filozoficzny i teologiczny. W ich wierszach pojawiały się tematy religijne, filozoficzne i erotyczne. Można było odczuć aurę sceptycyzmu i niepewności czytając takie utwory. Najbardziej znanym prekursorem tego gatunku jest Robert Southwell. Równie mocno ceniony jest John Donn.

Trzeba podkreślić, że taka poezja jest tworem niezwykle niejednorodnym i nie dającym się jednoznacznie zdefiniować. Wiodącym elementem tej poezji jest religia. Wśród znanych twórców można wymienić George’a Herberta, Andrew Marvell’a oraz Richarda Crashwa.

W Polsce poezja metafizyczna również miała swoich przedstawicieli. Byli nimi Mikołaj Sęp Szarzyński, Stanisław Grochowski, Kasper Twardowski oraz Sebastian Grabowski. Polscy poeci skupiali się głównie na tematyce przemijania człowieka, marności i nietrwałości istnienia. Wśród najbardziej znanych utworów można wymienić Sonet V, O wojnie naszej, Krótkość życia. Można było w tej poezji odnaleźć również nawiązania do pokus, słabości i namiętności. Taka poezja wywarła ogromny wpływ na poezję współczesną. Ukształtowała takich znanych poetów, jak Czesław Miłosz, Zbigniew Herbert czy Witold Maj.

Japońska poezja – Haiku

Haiku to japońska poezja, która charakterystyczna jest dla okresu Edo, trwającego od 1603 do 1868 roku.

poezja

Dziwne jest to, że obecnie wymiennie dla tej poezji stosuje się również dwie inne nazwy. Są nimi hokku i haikai. Trzeba jednak pamiętać, że znaczenia tych pojęć są odmienne. Haikai jest dłuższym utworem, który składa się nawet z kilku tysięcy wersów. Hokku to natomiast określne odnoszące się do pierwszego wersu każdej pieśni wiązanej. Haiku, o którym tu dziś mowa to natomiast wiersz powstały z wyodrębnienia pierwszego wersu haikai, który stanowi samodzielny utwór.

Twórcą tego gatunku jest Matsuo Basho. Doszedł on do wniosku, że wersy wyjściowe haikai mogą stanowić samodzielne utwory. Stało się tak dlatego, że chciał na szybko notować najważniejsze zdania z powstałych pieśni wiązanych, które powstawały zawsze grupowo. Uznał, że najlepszym sposobem jest notowanie właśnie tych pierwszych wersów, które są zawsze najbardziej przemyślane i dopracowane. Następnie zauważył, że są one na tyle wartościowe, że mogą stanowić samodzielny utwór.

Innymi znakomitymi twórcami tego gatunku są: Yosa Buson, Kobayashi Issa oraz Masaoka Shiki

Wiersz stworzony w stylu haiku składa się z 17 sylab, które podzielone są na trzy części znaczeniowe po 5,7 i 5 sylab. Oryginalna poezja tego typu składa się z jednej ciągłej linii. Podział, który został podany powyżej odnosi się więc jedynie do tłumaczenia takiego tekstu. Poeci, którzy chcą tworzyć tego typu wiersze, ale w innym niż japoński języku, nie stosują się do ogólnej budowy, jaka została zaproponowana. Starają się jedynie zachować ducha poezji.

Najbardziej znanym polskim poetą, który zdecydował się na przekład wierszy haiku był Czesław Miłosz. Zdecydował się on wtedy jedynie na zachowanie podziału na trzy wersy.

Każdy klasyczny haiku powinien zawierać kigo czyli słowo o porze roku lub dnia oraz kireji czyli podział wiersza na dwie niezależne części. Dzięki zachowaniu tych elementów może powstać wyjątkowa, tradycyjna poezja haiku, która odznacza się oryginalnym stylem.

Czym jest poezja?

Poezja, jak się okazuje na przestrzeni lat zmieniała swoje znaczenie. W różnych okresach oznaczała co innego.

poezja

Dawniej, uważano za poezję wszystko to co jest dziełem zaliczanym do literatury pięknej. Było to związane z utożsamianiem poezji z utworami wiązanymi. W takim czasie, wszystkie dzieła pisane prozą uznawane były za mniej wartościowe. Kolejnym znaczeniem poezji było utożsamianie jej z mową wiązaną czyli z wszystkimi wierszami, które pisane były wierszem. Wtedy wyłoniono odmienność poezji od prozy. Niektórzy uważają, że takie znaczenie ściśle pokrywa się z terminem liryki. Jest to znaczenie najnowsze, które podawane jest uczniom w szkole. Utożsamiają oni lirykę z wierszami i wszelką poezją. Istnieje od drugiej połowy XIX wieku.

Słowo – poezja – pojawiło się w polskim języku bardzo późno. Do XVII wieku korzystano jedynie z zapożyczenia. Wcześniej uważano, że słowo to odnosi się zarówno do pracy poety, jak i dzieł jakie tworzył. Określano nim również wszystkie utwory, które miały charakter fikcyjny czy też były utworami wierszowanymi. Za poezję uznawano nawet poematy filozoficzne i traktaty naukowe. Całkowite spolszczenie nastąpiło w okresie oświecenia. Zaczęło wtedy powszechnie stosować termin poezji. Określano tym terminem dzieła artystyczne. Ostatecznie jednak w XIX wieku uznano, że poezją jest jedynie utwór wierszowany, a poetyką ogólnie pojęte dzieło artystyczne o takim charakterze. Jak już zostało wspomniane wcześniej, w późniejszym czasie na stałe słowo poezja połączyło się z liryką, tworząc synonimy.